Chúng ta đang chứng kiến một thực tế lịch sử, xã hội hết sức rõ ràng đó chính là sự tác động nghiệt ngã của mặt trái nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như là “mảnh đất phì nhiêu”, điều kiện thuận lợi cho chủ nghĩa cá nhân và tư tưởng thực dụng cùng các thói hư, tật xấu, những tiêu cực xã hội… sinh sôi, nảy nở. Đây cũng là một trong những nguyên nhân cơ bản làm suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống gây nên hiện tượng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” hết sức nguy hiểm trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, làm xoáy mòn lòng tin của dân vào Đảng, nguy hại hơn hết, đây chính là một trong những nguy cơ của một đảng cầm quyền.
Trước tình hình trên, đọc lại “Ham muốc tột bậc” của Bác cùng với việc tiếp tục đưa việc Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị đi vào chiều sâu và có sức lan tỏa rộng trong toàn xã hội là việc làm hết sức cần thiết hiện nay.
Còn nhớ đầu năm 1946, sau thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam độc lập và Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành Chủ tịch chính thức của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Các nhà báo nước ngoài đặc biệt quan tâm đến tiểu sử của Người, nhất là khi đoán biết Người chính là Nguyễn Ái Quốc, một nhà cách mạng từ lâu đã nổi tiếng là một người chiến sĩ kiên cường đấu tranh giành độc lập cho dân tộc và cho phong trào công nhân, phong trào cộng sản quốc tế. Học hỏi Bác về rất nhiều điều, cả lý do và ý định của Bác khi nhận nhiệm vụ Chủ tịch nước. Bác đã trả lời ngắn gọn những câu hỏi ấy trên báo Cứu Quốc ngày 21/1/1946: “Tôi tuyệt nhiên không ham công danh phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng như một người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận. Bao giờ đồng bào cho tôi lui, thì tôi rất vui lòng lui. Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành. Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh nước biếc để câu cá, trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì với vòng danh lợi”[1].
Bài học đầu tiên đối với chúng ta ngày hôm nay trong rèn luyện đạo đức cách mạng đó là: Tôi tuyệt nhiên không ham công danh phú quý chút nào. Hoàn toàn thống nhất với các chuẩn mực của đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, những đức tính cao đẹp của người cách mạng. Tự mình: Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”[2].
Người có đạo đức cách mạng thì gặp khó khăn, gian khổ, thất bại không rụt rè, lùi bước”; “khi gặp thuận lợi, thành công vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phác, khiêm tốn”, mới “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”; “lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt hưởng thụ; không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa”[3].
Với yêu cầu đó, năm điểm đạo đức mà người đảng viên cách mạng theo Bác cần phải giữ gìn cho đúng, đó là:
+ Tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân.
+ Ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng.
+ Vô luận trong hoàn cảnh nào cũng quyết tâm chống mọi kẻ địch, luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không chịu khuất phục, không chịu cúi đầu.
+ Vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết.
+ Hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng.
“Đảng ta là một đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”[4].
Bài học thứ hai, chính là nghĩa cử cao đẹp của người cộng sản, hết lòng hết sức, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng như một người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận. Bao giờ đồng bào cho tôi lui, thì tôi rất vui lòng lui. Đó là bài học về uy tín của người cán bộ, đảng viên đối với dân, được dân tin yêu ủy thác trách nhiệm, người cán bộ, đảng viên phải phấn đấu hết khả năng của bản thân cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được nhân dân giao cho. Nhiệm vụ tuy có nặng nề nhưng nhân dân đã tin tưởng ủy thác thì dù khó khăn, gian khổ đến đâu chúng ta cũng phải cố gắng hết khả năng của mình với quyết tâm chính trị cao độ phấn đấu hoàn thành cho bằng được; đó là bài học về sự đề cao vai trò của Nhân dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa thực hiện phương châm dân là chủ, dân làm chủ; bài học về tuyệt đối tuân thủ và phục tùng pháp luật trong cuộc sống cũng như các nguyên tắc trong tổ chức, trong sinh hoạt Đảng, cũng như một người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận. Hết lòng, hết sức vì nước, vì dân. Sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời cho dân cho nước. Vì độc lập, tự do, hạnh phúc cho quốc gia, cho dân tộc.
Bài học thứ ba, ham muốn tột bậc của Bác chính là khát vọng của dân tộc luôn đấu tranh cho độc lập, tự do, hạnh phúc, là lý tưởng chiến đấu, là lẽ sống, là hệ giá trị vô giá mà Người đã đề ra và để lại cho chúng ta trong việc xây dựng đất nước, trước đây cũng như hiện nay: Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.
Ham muốn tột bậc trên của Người đồng hành cùng với: Ðiều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Ðảng toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới. Vì lý tưởng ấy, vì hệ giá trị ấy mà Nhân dân ta đã đi theo Ðảng làm cách mạng đến thắng lợi cuối cùng. Và cũng vì chân lý ấy ngày nay dân tộc ta đang tiến bước trên con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội với những thành tựu rực rỡ: Nhìn lại 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, lý luận về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta ngày càng hoàn thiện và từng bước được hiện thực hóa. Đời sống Nhân dân cả về vật chất và tinh thần được cải thiện rõ rệt. Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay. Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử là kết tinh sức sáng tạo của Đảng và Nhân dân ta, khẳng định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta là phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại.
Bài học thứ tư, về lối sống giản dị, thanh cao, đời tư trong sáng, sống hài hòa cùng thiên nhiên, hòa đồng cùng mọi người đối lập hoàn toàn với lối sống ít kỷ, với chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng thực dụng. Suốt đời luôn luôn tâm đắc nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân: Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh nước biếc để câu cá, trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì với vòng danh lợi. Đó là bài học lấy khiêm tốn, giản dị làm nền, lấy chừng mực điều độ làm chuẩn, lấy trong sạch thanh cao làm vui, gắn bó con người, với thiên nhiên làm niềm say mê vô tận. Lấy tình yêu thương con người làm mục tiêu phấn đấu. Đó là sự giản dị, thanh đạm, thanh cao trong sinh hoạt hàng ngày; đó là cách sống chừng mực, điều độ, ngăn nắp, yêu lao động, rất quý trọng thời gian; không ham muốn danh lợi riêng cho mình; đó là tình thương yêu con người quyện với tình yêu thiên nhiên tạo nên tinh thần lạc quan của người chiến sĩ cộng sản, kết hợp chặt chẽ với những rung động say mê của một tâm hồn nghệ sĩ. Là lãnh tụ của dân tộc nhưng đời sống vật chất của Người cũng như đại đa số những người dân bình thường.
VỀ VIỆC RIÊNG - Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa. Sau khi tôi đã qua đời, chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình, để khỏi lãng phí thì giờ và tiền bạc của nhân dân.
Đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường hiện nay cần phải:
- Tiếp tục học tập và rèn luyện tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nói chung theo tinh thần Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị.
Về tư tưởng Hồ Chí Minh, mỗi cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường phải thường xuyên, liên tục không ngừng học tập, trau dồi, lĩnh hội toàn diện, triệt để hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, trong giai đoạn hiện nay cần nhất là tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội nhằm hiện thực hóa ham muốn tột bậc của Người.
Về phong cách Hồ Chí Minh, đội ngũ cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường thường xuyên, liên tục học tập, trau dồi phong cách Hồ Chí Minh nói chung nhất là phong cách lãnh đạo, phong cách sinh hoạt của Người để mỗi đảng viên xứng đáng hơn nữa với vai trò vừa là người lãnh đạo, người đày tớ thật trung thành của nhân dân.
Về đạo đức, mỗi cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường thường xuyên, liên tục rèn luyện đạo đức cách mạng với bốn chuẩn mực cơ bản, đặc biệt nhất tự mình phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư nhằm góp phần quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng.
- Đội ngũ cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường phải tuyệt đối trung thành với mục tiêu lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, xác định và khơi dậy khát vọng, hoài bảo đối với việc xây dựng Trường Chính trị chuẩn, đối với tương lai, vận mệnh của quốc gia, dân tộc như Đại hội XIII, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc; phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hội nhập quốc tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc của con người Việt Nam.
Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và của nền văn hóa, con người Việt Nam, bồi dưỡng sức dân, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, có cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng mạnh mẽ khoa học và công nghệ, nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tạo động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
- Đội ngũ cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường phải thường xuyên, liên tục gắn nhiệm vụ học tập và làm theo Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị với việc thực hiện Nghị quyết số 35 của bộ Chính trị, vừa học tập, quán triệt tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, vừa bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
- Mỗi cán bộ, đảng viên, viên chức nhà trường phải không ngừng rèn đức, luyện tài, nâng cao năng lực chuyên môn gắn liền với rèn luyện phẩm chất đạo đức nhằm từng bước hình thành, hoàn thiện và phát triển toàn diện nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa làm động lực, chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội.
78 năm qua, lịch sử dân tộc vận động và biến đổi không ngừng, tình hình thực tế đất nước đã, đang và sẽ phát triển theo hướng tích cực, đó là hành động thiết thực nhất của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân cả hệ thống chính trị vào cuộc với quyết tâm chính trị cao độ là hiện thực hóa ham muốn tột bậc của Người: Đời sống Nhân dân cả về vật chất và tinh thần được cải thiện rõ rệt. Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay.
Tình hình hiện tại dù có khó khăn, phức tạp đến đâu chăng nữa nhưng với tình cảm thiêng liêng mà toàn Đảng và toàn dân tộc ta đã dành cho Người nhất là tiếp tục: Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách, tấm gương của Bác thì ham muốn tột bậc của Người sẽ hiện thực hóa một cách thuận lợi hơn, hứa hẹn mang lại nhiều vinh quang cho dân tộc, cho đất nước hơn. Non sông Việt Nam đã trở nên tươi đẹp, dân tộc Việt Nam đã bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu. Điều mong muốn cuối cùng của Bác là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới giờ đã thành hiện thực./.
[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.187
[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tập. 9, tr.283
[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tập. 9, tr.284
[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12, tr. 498